![Ngày giỗ của chú tôi vào tháng trước, cả họ tụ họp rất vui vẻ](https://cdn.career.edu.vn/wp-content/uploads/2024/07/co-nen-cung-gio-sau-ngay-mat-khong-1.jpg)
Chú thím tôi là người kế thừa hương hỏa dòng họ. Mỗi năm, chú thím cúng bốn cái đám giỗ. Dù đã giản lược bớt, nhưng bốn đám giỗ cũng đủ làm chú thím xấc bất xang bang.
Trước ngày giỗ cả tháng, chú thím cùng con trai con dâu phải lo chặt củi to củi nhỏ để sẵn. Lo củi xong thì dọn cỏ vườn nhà, chặt bớt nhánh cây cho thông thoáng. Rồi dọn dẹp nhà cửa, lau dọn bàn thờ…
Một ngày trước đám giỗ, các cô, các bác dâu cùng thím xúm xít gói nem, bì, bánh tét, bánh ít. Con nít 12, 13 tuổi như tôi thì chầu rìa phụ chân sai vặt, được người lớn chỉ cách làm món này món kia để sau này còn làm dâu nhà người ta…
Tôi vẫn nhớ hoài khung cảnh ngày giỗ. Bên hè nhà thím, năm sáu bếp lò luôn đỏ lửa mới kịp nấu nướng món này món kia. Trong bếp thì tiếng dao thớt băm chặt thình thịch. Tiếng nói cười chộn rộn. Mùi khói tỏa, mùi đồ ăn thơm phức…
Đám giỗ diễn ra trong hai ngày, ngày tiên thường và ngày chính giỗ. Để chuẩn bị cho hai ngày ấy thì cả nhà chú thím và họ hàng bận rộn suốt cả tuần để chuẩn bị.
Cũng vì quá cực và tốn kém nên sau này chú tôi chỉ mời đủ họ hàng khi giỗ ông nội thôi. Các đám giỗ còn lại chú chỉ nấu một mâm cúng trên bàn thờ. Sau này chú mất, con trai chú kế thừa việc cúng giỗ.
![Cả nhà rủ nhau ra vườn viếng mộ ông bà](https://image.phunuonline.com.vn/fckeditor/upload/2022/20220813/images/co-nen-chia-gio-gop-gio-_891660378730.jpg)
Chú có 4 người con và 8 đứa cháu nội ngoại. Con cháu giờ đều lập nghiệp ở xa, lại bận đi học đi làm nên việc về quê cúng giỗ không thể đủ mặt. Thời của tôi, các anh chị em họ rất thân thiết với nhau, đúng nghĩa câu "máu chảy ruột mềm". Tới đời con tôi và con cái của các anh chị em họ, lâu lâu mới gặp nhau nên tụi nhỏ ít thân. Nhìn cảnh tụi nhỏ hờ hững, xa lạ với nhau, “tụi lớn” không yên lòng. Ruột thịt mà tụi nhỏ không thân thiết là tại “tụi lớn” không biết cách kết nối tụi nhỏ lại với nhau.
Mấy năm trước, cả họ tụ họp về đám giỗ, mọi người bàn bạc rồi thống nhất mỗi năm chỉ tổ chức một đám giỗ thật long trọng. Đám giỗ chú tôi vào tháng hè, tụi nhỏ được nghỉ nên được chọn là ngày giỗ gộp chung. Ngày giỗ đôi khi trùng ngày trong tuần, người lớn bận đi làm. Mọi người thống nhất chọn ngày Chủ nhật để tổ chức. Ngày chính giỗ thì cúng một mâm trên bàn thờ là được.
Dù mỗi năm chỉ tổ chức một lần, dù dời giỗ sang Chủ nhật cho tiện, nhưng buổi họp mặt phải luôn chất lượng, con cháu phải tụ họp đầy đủ. Mọi người chỉ cần mua hoa, trái cây bày cúng trên bàn thờ. Mâm cúng và tiệc đãi khách thì đặt dịch vụ nấu ăn. Con cháu không cần bận tối mắt tối mũi trong bếp. Cả nhà tụ họp thắp nhang cúng lạy ông bà. Sau đó kéo nhau ra vườn viếng mộ, thắp nhang khắp các ngôi mộ.
Tụi nhỏ được “tụi lớn” kể đây là mộ ông bà Cố, ông bà Sơ, ông bà Nội, bà Ba, ông Sáu… Chị Hai, con người bác thứ tư, kể rằng ngày đó anh Hải là cháu nội đích tôn nên ông nội cưng lắm. Anh ngồi chơi bắn bi, ông nội ngồi kề bên, tay quạt, tay cầm dù che cho anh khỏi nắng. Bà nội ngày xưa cưng nhất là Trang và Ngởi. Có món gì ngon bà cũng dành phần cho cháu. Lúc bà đau ốm, Trang không ngại dơ bẩn, ẵm bồng lau rửa cho bà, chăm bà từng muỗng cháo…
Những câu chuyện yêu thương được nhắc lại để tụi nhỏ được kéo lại gần nhau, kéo gần với những mối dây ruột rà. Tình thân của tụi nhỏ nhờ vậy mà xích lại gần nhau.
Nhà chú Năm hàng xóm của tôi, sau khi chú chia đất cho các con thì cũng chia luôn đám giỗ, để không quá nặng gánh cho anh con út trong nhà. Quan niệm “giàu út ăn, nghèo út chịu” đã không còn hợp cảnh. Thời nay là phải ăn đồng chia đủ nên các con chú vui vẻ nhận lãnh phần trách nhiệm.
Dời giỗ, gộp giỗ hay chia giỗ giờ đã là chuyện bình thường, miễn cả họ đồng lòng, miễn thuận tiện cho con cháu.
Thương kính ông bà, mỗi năm tụ họp một lần là đủ, đâu cần một năm cúng đủ cả chục lễ giỗ mà con cháu đứa về đứa không. Thời 4.0, mọi thứ cần thay đổi phù hợp hoàn cảnh, chắc ông bà cũng chẳng nỡ trách phiền con cháu.
Yến Phượng (Đồng Tháp)